Ένα από τα σημαντικότερα αγαθά ενός ανθρώπου, είναι η ασφάλεια. Όταν ξέρουμε ότι δεν διατρέχουμε κανέναν σημαντικό κίνδυνο και παράλληλα έχουμε την ελευθερίας μας. Αυτή την αίσθηση μπορεί να επηρεάσουν εξωτερικοί παράγοντες, που είναι συνήθως και πραγματικοί. Ωστόσο, υπάρχουν και εσωτερικοί παράγοντες. Αυτοί έχουν να κάνουν με τον ίδιο τον άνθρωπο. Ίσως μάλιστα, να χρειάζονται περισσότερη ‘δουλειά’ για να μεταβληθούν προς την σωστότερη κατεύθυνση.
Ωστόσο αυτό που χρειάζεται περισσότερη προσοχή, είναι η αποδοχή πως δεν περνούν όλα από τα χέρια μας. Μια αποδοχή δύσκολη και που το αποτέλεσμά της, πιθανώς, να είναι διττό. Να νιώσουμε την ματαιότητα της ζωής; Αυτό μπορεί να μας καταβάλλει. Ή να ζήσουμε το σήμερα αναλογιζόμενοι το εφήμερο της ζωής. Η επιλογή δεν είναι εύκολη. Ίσως όμως, ο χρόνος ή και η βοήθεια ώστε να πράξουμε το καλύτερο για εμάς, να είναι καλοί σύμμαχοι.
Σημασία της ασφάλειας
Αρχικά ας πούμε ότι αποτελεί την κατάσταση της ασφάλειας, της προστασίας από κίνδυνους και της απουσίας επικίνδυνων συνθηκών ή κινδύνων. Η ασφάλεια μπορεί να αφορά ανθρώπους, κτίρια, επιχειρήσεις, υλικά και πνευματικά αγαθά, υπολογιστικά συστήματα, δίκτυα και πολλά άλλα. Η λέξη “ασφάλεια” συνήθως αναφέρει μια σειρά από μέτρα και πρακτικές που αποσκοπούν στη διασφάλιση της. Αυτά τα μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν την εγκατάσταση συστημάτων ασφαλείας, την εφαρμογή διαδικασιών ελέγχου και παρακολούθησης, την εκπαίδευση του προσωπικού, τη δημιουργία περιβαλλοντικών και φυσικών προστατευτικών μέτρων και πολλά άλλα. Είναι πράγματι μια πολύ γενική έννοια, ωστόσο εμείς θα στοχεύσουμε σε ό,τι αφορά την ανθρώπινη φύση.
Ασφάλεια στην αρχαία Ελλάδα
Ετυμολογικά την λέξη ασφάλεια αποτελούν το στερητικό α- και η λέξη σφάλλω. Στην αρχαία Ελλάδα η λέξη “σφάλλω” είχε τη σημασία του να πέσει κάποιος ή να υποπτεύεται κίνδυνο, λάθος ή απώλεια. Επιπλέον, ήταν έννοια της απουσίας ασφάλειας και της έκθεσης σε κίνδυνο.
Όσον αφορά την έννοια της ασφάλειας, αφορούσε κυρίως την προστασία της πόλης και της κοινότητας από εξωτερικούς κινδύνους. Επιθέσεις εχθρικών στρατευμάτων και οι φυσικές καταστροφές, όπως οι σεισμοί και οι πλημμύρες. Η ασφάλεια στην αρχαία Ελλάδα ήταν, ουσιαστικά συνώνυμη, με την ιδέα της δικαιοσύνης και της τάξης. Η προστασία της πόλης και των πολιτών απαιτούσε την τήρηση των νόμων και την εφαρμογή της δικαιοσύνης. Για την επίτευξη ασφάλειας, οι αρχαίοι Έλληνες ανέπτυξαν διάφορα μέτρα προστασίας. Τα τείχη των πόλεων, οι φρουρές, η προστασία του εδάφους και η δημιουργία συμμαχιών με άλλες πόλεις. Επίσης, την προστασία της ασφάλειας εξασφάλιζαν οι αρχές και οι ηγέτες της πόλης. Εκείνοι είχαν ως κύριο καθήκον την προστασία των πολιτών και την διατήρηση της τάξης και του νόμου.
Φυσική ασφάλεια-ανθρώπινη ακεραιότητα
Τα μέτρα που θα πάρει κανείς για να είναι ασφαλής είναι πολλά. Δύσκολο να τα πράξει όλα, ίσως και αδύνατο. Ωστόσο καθημερινά όλοι, ακολουθούμε μικρές ή μεγάλες τακτικές. Ξέρουμε από παιδιά να προσέχουμε στον δρόμο, καθώς τον διασχίζουμε. Στο σχολείο μας δίδαξαν σχετικά με τους σεισμούς. Τι να κάνουμε και πώς να προετοιμαστούμε. Όταν φύγαμε για σπουδές σε άλλη πόλη, φροντίζαμε να κλειδώνουμε πάντα το σπίτι. Είτε ήμασταν εκτός είτε μέσα. Προσέχαμε διπλά όταν γυρνούσαμε το βράδυ στο σπίτι. Μεγαλώσαμε, ίσως αποκτήσαμε το δικό μας σπίτι, το διατηρήσαμε ασφαλές βάζοντας ένα σύστημα ασφαλείας. Μπορεί το ίδιο να κάναμε και στην επιχείρησή μας. Αγοράσαμε αμάξι. Το ασφαλίσαμε και αυτό. Στον δρόμο προσέχαμε διπλά και τριπλά. Για την ασφάλειά μας. Έτσι ξέραμε. Έτσι ξέρουμε.
Η γυναίκα στο προσκήνιο
Η ασφάλεια των γυναικών έχει γίνει θέμα συζήτησης τα τελευταία χρόνια. Η ακεραιότητά της διατρέχει κίνδυνο επί δεκαετίες. Ωστόσο μόνο λίγο καιρό τώρα έχει βγει στο προσκήνιο. Όσο δείχνει την ενδυνάμωσή της, τόσο κινδυνεύει. Μπορεί να κινδυνεύει στο σπίτι της ή και στον εργασιακό της χώρο. Ακόμα, στον δρόμο, καθώς πηγαίνει σπίτι ή στους χώρους που πάει να διασκεδάσει. Καθώς συμβαίνουν όλα αυτά, δεν υπάρχει ουσιαστική προστασία από το κράτος προς την γυναίκα. Η ίδια πρέπει να εξασφαλίσει την προσωπική της ασφάλεια. Κρατάει τα κλειδιά της σαν ‘όπλο’ στη διαδρομή για το σπίτι. Κλείνει τις ασφάλειες στο αυτοκίνητο με το που μπει. Γενικά, έχει τα μάτια της δεκατέσσερα. Είναι εκείνη, που ξέρει καλύτερα από όλους, πόσο σημαντική είναι η ασφάλεια.
Ψυχική ασφάλεια
Αντίστοιχης σημασίας είναι και η ψυχική ασφάλεια του καθενός. Για να κάνουμε την έννοια αυτή πιο κατανοητή, θα πρέπει να ανατρέξουμε ξανά στην ερμηνεία της λέξης ασφάλεια. Η έλλειψη της ασφάλειας είναι συνώνυμο με την εμφάνιση του κινδύνου. Οι άνθρωποι που δεν έχουν την ψυχική ασφάλεια που θα έπρεπε, νιώθουν αυτόματα ότι κινδυνεύουν από καταστάσεις που στην πραγματικότητα μπορεί να μην ισχύουν. Η κατάσταση που βιώνουμε ως έθνος, τις τελευταίες ημέρες, δεν βοηθά καθόλου. Αντιθέτως, ακόμα κι αν δεν βιώσαμε οι ίδιοι το δυστύχημα στα Τέμπη, η έλλειψη της πραγματικής ασφάλειας, επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την ψυχική.
Η ασφάλεια και ο κόπος της
Η Ελλάδα αποτελεί μια χώρα, όπου η ασφάλειά της δεν είναι το πρώτο που την χαρακτηρίζει. Όσο πιο κοντά ζούμε στα αστικά κέντρα τόσο πιο επικίνδυνα είναι τα πράγματα. Η οικονομία της χώρας, τα χρόνια της καραντίνας και πολλές ακόμα πραγματικότητες οδηγούν σε καταστάσεις ανασφάλειας σε διάφορους τομείς. Το δυστύχημα στα Τέμπη, μας θύμισε και τον φόβο για την ίδια μας την ζωή. Κατά την διάρκεια της καραντίνας, αυτό που έλειπε σε πολλούς ήταν το να μπορούν να κάνουν ένα ταξίδι. Μετά το τέλος της, οι περισσότεροι από εμάς αρχίσαμε να ταξιδεύουμε και ξέραμε πια ότι τα ταξίδια μας δεν ήταν δεδομένα. Όμως δεν πιστεύαμε ότι μπορούν να στερήσουν ζωές. Μετά το δυστύχημα ξεκίνησε ο φόβος.
Θέλει κόπο για να νιώσεις ασφαλής σε αυτήν την χώρα. Χρειάζεται προσωπική προσπάθεια. Μέσα από τα Social Media έχουμε την πρόσβαση σε εκατοντάδες βίντεο που το αποδεικνύουν. Αστυνομική βία, διαρρήξεις, ενδοοικογενειακή κακοποίηση. Κάθε μέρα πρέπει να ενεργοποιούμε σκέψεις για το τι να κάνουμε για να εξασφαλίσουμε την προστασίας μας, την στιγμή που δεν γνωρίζουμε κάθε φορά από τι ακριβώς κινδυνεύουμε.
Δεν περνούν όλα από το χέρι μας
Η παραπάνω παραδοχή έχει την δυσκολία της. Δεν μπορούμε έτσι απλά να προχωρήσουμε στην αποδοχή ότι πράγματι δεν περνούν όλα από το χέρι μας. Υπάρχουν φορές που δεν ξέρουμε πότε θα κινδυνέψουμε και από τι. Όσο πιο νέοι τόσο θέλουμε να βάλουμε τον κίνδυνο απέναντι μας, γιατί πιστεύουμε ότι μπορούμε να τον νικήσουμε. Ότι τον γνωρίζουμε. Πόση προσπάθεια όμως πρέπει να κάνουμε για την αποδοχή ότι τα παιδιά στο τρένο βρίσκονταν σε κίνδυνο από την στιγμή που πάτησαν το πόδι τους στο τρένο των 19:22;
Άνθρωποι όλες αυτές τις ημέρες διαδηλώνουν. Βγαίνουν στους δρόμους να υπερασπιστούν όσους δεν είναι πια εδώ. Και θα περάσει ο καιρός και για κάποιους οι πληγές θα κλείσουν. Και μετά πρέπει να επιλέξουμε αν θα φοβόμαστε για όλα. Αν στους φόβους μας θα βάλουμε το κάθε τι καινούργιο αλλά και εκείνο που μπορεί να μην έχουμε φανταστεί ότι θα μας φέρει αντιμέτωπους με τον κίνδυνο. Πώς να αποφύγεις την σκέψη για την ματαιότητα της ζωής;
Αντί επιλόγου
Πράγματι η ζωή είναι εφήμερη. Πράγματι μπορεί από την μια στιγμή στην άλλη να αλλάξουν όλα. Το ξέραμε, απλά δεν το συνειδητοποιούμε καθημερινά, ευτυχώς. Όλα θέλουν χρόνο. Θα βρούμε λόγους να χαμογελάσουμε, είναι στην φύση μας να τα καταφέρνουμε. Απλά δεν είναι ακόμα η ώρα. Κάθε συναίσθημα έχει την αξία του, δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Το πιο σημαντικό από όλα είναι να μάθουμε κάποια στιγμή να ζητάμε βοήθεια. Δεν έχουμε σούπερ δυνάμεις. Έχουμε σίγουρα μέσα μας μεγαλύτερη δύναμη από αυτήν που πιστεύουμε. Και εκεί ακόμα, χρειάζεται λίγη βοήθεια για να την βρούμε. Κι αν η ζωή πράγματι είναι εφήμερη, τότε μήπως αντί να μας διαλύει η ματαιότητά της, να είναι αυτή η κινητήριος δύναμη για να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε για την ζωή μας;