Μόλις λίγες ημέρες πριν, τα ξημερώματα της Δευτέρας 06 Φεβρουαρίου 2023, η Τουρκία πρόσθεσε ένα θλιβερό γεγονός στην ιστορία της. Η πρώτη σεισμική δόνηση 7,8 βαθμών της Κλίμακας Ρίχτερ, είχε επίκεντρο την ευρύτερη περιοχή Παζάρτσικ της επαρχίας Καχραμάνμαρας, κοντά στα σύνορα με τη Συρία. Τα πράγματα έγιναν ακόμη χειρότερα, όταν, λίγες ώρες αργότερα, σημειώθηκε ο δεύτερος σεισμός, έντασης 7,6 της Κλίμακας Ρίχτερ, με επίκεντρο μόλις στα 100 χιλιόμετρα απόσταση από το σημείο του πρώτου σεισμού.
Το γεγονός αυτό αποτελεί την μεγαλύτερη καταστροφή, λόγω σεισμού από το 1939, σε μια γεωγραφική ζώνη με διάμετρο περίπου τα 350 χιλιόμετρα. Ο Τούρκος πρόεδρος, Ταγίπ Ερντογάν αναφέρει την κατάρρευση 3000 κτηρίων σε επτά διαφορετικές επαρχίες, ενώ οι νεκροί υπολογίζονται να είναι πάνω από 16.000. Το BBC παρουσιάζει περιοχές πριν και μετά την καταστροφή, στις οποίες φαίνεται το μέγεθος της δύναμης του διπλού σεισμού.
Βίντεο και φωτογραφίες από τα σημεία που επηρεάστηκαν από τις σεισμικές δονήσεις κατέκλυσαν τα social media, με το χάσταγκ #TurkeySyriaEarthquake να είναι στις δημοφιλέστερες αναζητήσεις. Η επιστημονική κοινότητα ερευνά τι είναι αυτό που έκανε τον σεισμό τόσο καταστροφικό και γιατί τα περισσότερα κτήρια έπεσαν σαν «τραπουλόχαρτα». Παράλληλα 45 χώρες, ανάμεσά τους η Γαλλία, οι ΗΠΑ, η Κύπρος και η Ρωσία, έστειλαν βοήθεια στις πληγείσες περιοχές. Η Ελλάδα, ήταν η πρώτη χώρα που έστειλε συντονισμένες ομάδες ΕΜΑΚ. Η κίνηση αυτή, έφερε και στις δύο χώρες μνήμες από το 1999 και την ελληνοτουρκική διπλωματία των σεισμών. Όσων αφορά τον ελλαδικό χώρο, έχει προκληθεί μεγάλη ανησυχία σχετικά με το πόσο πιθανό είναι να κινδυνεύει και η Ελλάδα από κάποιον μελλοντικό σεισμό ίδιας ή παρόμοιας έντασης.
#TurkeySyriaEarthquake
Από την πρώτη στιγμή, τα νέα διαδόθηκαν μέσω των social media. Το #TurkeySyriaEarthquake βρίσκεται αυτή την στιγμή στην τρίτη θέση στο Twitter, ενώ είναι εκατοντάδες τα βίντεο και οι φωτογραφίες που δείχνουν το μέγεθος της καταστροφής.
Γιατί πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία;
Οι δύο αυτοί σεισμοί, έγιναν στο ρήγμα ανάμεσα στις τεκτονικές πλάκες της Ανατολίας και της Αραβίας. Όπως έχει παρατηρηθεί, κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, αυτά τα σημεία έχουν χαμηλή σεισμική δραστηριότητα. Η επικεφαλής του Ινστιτούτου μείωσης κινδύνου και καταστροφών, στο Univercity College του Λονδίνου, Τζοάνα Φορ Γουόκερ μιλώντας στο Reuters, αναφέρει ότι:
Αν συγκριθούν οι δύο σεισμοί της Τουρκίας, με τον σεισμό στην Ιταλία, το 2016, ο οποίος ήταν έντασης 6,2 βαθμών της κλίμακας ρίχτερ, ο πρώτος απελευθέρωσε 250 φορές περισσότερη ενέργεια.
Reuters || Joanna Faure Walker
O Ντέιβιντ Ρόδερι, γεωεπιστήμονας στο Open University στο Milton Keynes, στο Ηνωμένο Βασίλεio, εξηγεί στο Nature ότι:
Το μεγαλύτερο μέρος της Τουρκίας βρίσκεται στην πλάκα της Ανατολίας ανάμεσα σε δύο μεγάλα ρήγματα: το ρήγμα της Βόρειας Ανατολίας και το ρήγμα της Ανατολικής Ανατολίας. Η τεκτονική πλάκα που μεταφέρει την Αραβία, συμπεριλαμβανομένης της Συρίας, κινείται προς τα βόρεια και συγκρούεται με το νότιο χείλος της Ευρασίας, η οποία συμπιέζει την Τουρκία προς τα δυτικά. Η Τουρκία κινείται δυτικά περίπου 2 εκατοστά το χρόνο κατά μήκος του ρήγματος της Ανατολικής Ανατολίας. Το μισό μήκος αυτού του ρήγματος φωτίζεται τώρα από σεισμούς.
Nature || David Rothery
Ο γεωλόγος Χένρι Μπανγκ, ειδικός στη διαχείρηση καταστροφών στο Κέντρο διαχείρισης καταστροφών του Univercity of Bournemouth, σχολιάζει στην Guardian, σχετικά με την κατασκευή των κτηρίων στην Τουρκία:
Πολλά από τα κτήρια κατέρρευσαν σαν ένα πακέτο τραπουλόχαρτα. Αυτό δείχνει ότι τα περισσότερα κτήρια δεν έχουν εκείνα τα χαρακτηριστικά ώστε να παρέχουν σταθερότητα κατά τη διάρκεια ενός σεισμού. Σίγουρα δεν υπήρξε κανένα αντισεισμικό σχέδιο στην κατασκευή τους.
Guardian || Henry Bang
Pancake collapse
Το φαινόμενο του Pancake collapse ήρθε ξανά στην επικαιρότητα με τον σεισμό στην Τουρκία. Ο Ίαν Μέιν, καθηγητής της σεισμολογίας και ορυκτών πόρων στο Univercity of Edinburgh, εξηγεί στην εφημερίδα Guardian το φαινόμενο:
Στην περίπτωση της Τουρκίας, βλέποντας τα κατεστραμμένα κτήρια, παρατηρήθηκε πλήρη κατάρρευση αυτών. Όταν οι τοίχοι και τα πατώματα δεν είναι καλά δεμένα μεταξύ τους και ο κάθε όροφος πέφτει οριζόντια πάνω σε αυτόν που βρίσκεται από κάτω του, δημιουργώντας ένα σωρό από συντρίμμια, χωρίς κενά μεταξύ τους, αυτό το φαινόμενο ονομάζεται “Pancake Collapse”. Αυτό σημαίνει ότι τα περιθώρια για ανεύρεση επιζώντων είναι λιγοστά.
Guardian || Ian Main
Βοήθεια από 45 χώρες
Από την πρώτη στιγμή της ανακοίνωσης των σεισμών, χώρες από όλο τον κόσμο ήρθε σε επικοινωνία με τον πρόεδρο της Τουρκίας, ώστε να αποστείλει βοήθεια προς την χώρα. Ανάμεσα σε αυτές είναι οι ΗΠΑ, με τον Τζον Μπάιντεν να υπόσχεται κάθε δυνατή βοήθεια, όποια και αν είναι αυτή. Παράλληλα η Γαλλία αναπτύσσει ένα κινητό νοσοκομείο εκστρατείας ώστε να αναλάβει χειρουργικές επεμβάσεις και τοκετούς. Μεγάλης σημασίας και η αποστολή βοήθειας από την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία, μάλιστα, ανακοινώθηκε από τον εκπρόσωπο Τύπου του Κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών, στον λογαριασμό του στο Twitter.
Ελληνική προσφορά βοήθειας
Η Ελλάδα, ενεργοποιήθηκε άμεσα και απέστειλε βοήθεια προς την Τουρκία. Η πρώτη ομάδα αναχώρησης αποτελούταν από 21 πυροσβέστες από την 1η ΕΜΑΚ με δύο διασωστικούς σκύλους και ειδικό διασωστικό όχημα. Ακόμα ακολούθησε ένας Αξιωματικός-Μηχανικός του Πυροσβεστικού Σώματος, πέντε γιατροί και διασώστες από το ΕΚΑΒ, καθώς και ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ. Συνολικά 58 άνθρωποι κατάφεραν να βγουν από τα ερείπια των σπιτιών τους, με την βοήθεια των 88 διεθνών ομάδων διάσωσης. 5 από αυτούς, διασώθηκαν από την ελληνική ομάδα.
Ελληνοτουρκική διπλωματία των σεισμών
Ο διπλός φονικός σεισμός θύμισε σε πολλούς το 1999 όπου και πάλι η Τουρκία επλήγη από σεισμική δόνηση 7,6 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Τότε η Ελλάδα πρόσφερε την βοήθειά της, παρά τις ταραγμένες σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Μάλιστα η Ελλάδα ήταν η πρώτη ξένη χώρα που απέστειλε βοήθεια. Λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, η Ελλάδα είναι αυτή που θα χρειαστεί βοήθεια, καθώς ήρθε αντιμέτωπη με σεισμό μεγέθους 5,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Η Τουρκία στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων και ανταπόδωσε την βοήθεια που είχε λάβει από την Ελλάδα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι Τούρκοι κάτοικοι προσπαθούσαν να μάθουν εάν μπορούσαν να γίνουν αιμοδότες ώστε να σώσουν όποιον Έλληνα έχει ανάγκη. Μάλιστα ένας εξ αυτών θέλησε να δωρίσει μέχρι και τα νεφρά του.
Ανησυχία για Ελλάδα
Αν και η Ελλάδα είναι γειτονική χώρα της Τουρκίας, οι εκτιμήσεις που υπάρχουν ως τώρα βεβαιώνουν ότι η χώρα μας δεν κινδυνεύει από κάποιον σεισμό σύντομα. Σύμφωνα με τον διευθυντή Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Άκη Τσελέντη, το ρήγμα έχει τέτοια κατευθυντικότητα και τόση απόσταση από την Ελλάδα που η πιθανότητα να την επηρεάσει είναι πολύ μικρή.
Καταλήγοντας, είναι φανερό ότι η δύναμη της φύσης ξεπερνά κατά πολύ την ανθρώπινη δύναμη. Ίσως όμως όχι την ανθρώπινη θέληση. Η βοήθεια που προσφέρεται στην Τουρκία είναι ενδεικτική. Όσο σημαντικό είναι να μην γίνονται λάθη άλλο τόσο είναι να μαθαίνουμε από αυτά. Η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει βοηθήσει ώστε πολίτες από κάθε σημείο του πλανήτη να μαθαίνουν άμεσα ό,τι συμβαίνει κι έτσι να επεμβαίνουν και να βοηθούν όπου μπορούν, όμως, μπορεί να γίνουν κι άλλα βήματα. Σημαντικό να αναφερθεί ότι εφαρμογή της Google ενεργοποίησε το σύστημα “σεισμός τώρα” στέλνοντας την ειδοποίηση στα κινητά των πολιτών. Αν και κατά πόσο λειτούργησε αλλά και αν μπορεί να γίνει καλύτερο, είναι μια άλλη κουβέντα, η οποία αξίζει τον δικό της χώρο και χρόνο.