Τα τελευταία χρόνια, έχει αρχίσει να γίνεται συνήθεια, η εμφάνιση πυρκαγιών κάθε καλοκαίρι. Ο κίνδυνος πυρκαγιάς παραμονεύει με την πρώτη αύξηση της θερμοκρασίας. Τι συμβαίνει τελικά, σε παγκόσμιο αλλά και εθνικό επίπεδο; Μπορούμε να κάνουμε κάτι ως πολιτεία για να προλάβουμε την καταστροφή και αυτό το καλοκαίρι;
Ο κίνδυνος πυρκαγιάς, σε παγκόσμιο επίπεδο -2023-
Το πρόβλημα των πυρκαγιών αποτελεί έναν κίνδυνο που απειλεί, κάθε χρόνο εκατομμύρια εκτάσεις σε όλον τον κόσμο. Σύμφωνα με το Σύστημα παρακολούθησης ατμόσφαιρας – Copernicus, Πολλές περιοχές ανά τον κόσμο, παρουσίασαν δραστηριότητα ρεκόρ δασικών πυρκαγιών φέτος. Στον Καναδά οι εκπομπές άνθρακα ήταν οι υψηλότερες στο ρεκόρ στο Σύστημα Copernicus, από το 2003 και έπειτα. Οι πυρκαγιές, προκάλεσαν περίπου 2.170 μεγατόνους εκπομπές άνθρακα το 2023. Στον Καναδά αντιπροσώπευαν το 22%.
Ο Καναδάς γνώρισε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο δραστηριότητας δασικών πυρκαγιών το 2023. Συνολικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του GFAS, οι πυρκαγιές του Καναδά προκάλεσαν εκτιμώμενα 480 εκατομμύρια τόνους εκπομπών άνθρακα φέτος. Ισοδυναμούν με 1.761 εκατομμύρια τόνους CO2. Στην Νότια Αμερική, τον Φεβρουάριο του 2023, ο ξηρός καιρός, οι υψηλές θερμοκρασίες και οι ισχυροί άνεμοι στη Χιλή συνέβαλαν στην αύξηση της δραστηριότητας των πυρκαγιών στη χώρα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τουλάχιστον 26 νεκρούς και σχεδόν 1.000 τραυματίες, με περισσότερα από 270.000 εκτάρια εδάφους να έχουν καεί.
Η Αυστραλία, στους πρώτους μήνες του 2023, μετά από συνθήκες καύσωνα, υπέστη μερικές μεγάλες πυρκαγιές. Τα δεδομένα τόσο για τη Δυτική Αυστραλία όσο και για τη Νέα Νότια Ουαλία ήταν πάνω από το μέσο όρο για τον μήνα. Οι εκπομπές άνθρακα από τις δασικές πυρκαγιές ήταν σε υψηλό 20 ετών και στις δύο πολιτείες.
Στην Ευρώπη, μέσα στο 2023 στην Ισπανία, συγκεκριμένα στα σύνορα μεταξύ Αραγονίας και Βαλένθια, σημείωσε την πρώτη μεγάλη πυρκαγιά της. Αποτέλεσμα, οι υψηλότερες εκπομπές δασικών πυρκαγιών για τον μήνα από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές στο σύνολο δεδομένων Copernicus. Η νοτιοδυτική Πορτογαλία γνώρισε επίσης μερικές μεγάλες δασικές πυρκαγιές το πρώτο εξάμηνο του Αυγούστου. Ωστόσο, την μεγαλύτερη καταστροφή από πυρκαγιά, εδώ και 20 χρόνια, κατέγραψε η Ελλάδα.
Ο κίνδυνος πυρκαγιάς στην Ελλάδα -2023-
Το 2023, η πυρκαγιά στον Έβρο οδηγεί την Ελλάδα να καταγράψει την μεγαλύτερη καταστροφή στην Ευρώπη. Όπως προκύπτει μάλιστα από την ανάλυση των δορυφορικών δεδομένων, η συνολική έκταση που έκαψε η δασική πυρκαγιά του Έβρου, η οποία προέκυψε από τη συνένωση των πυρκαγιών σε Αλεξανδρούπολη και Δαδιά, ξεπερνά τα 935.000 στρέμματα. Εκτός από τις δασικές καταστροφές, η πυρκαγιά στον Έβρο μετρά και μεγάλο αριθμό απωλειών ανθρώπινων ζωών και ζωικού βασιλείου.
Από τα συνολικά 935.000 στρέμματα καμένης έκτασης, το Copernicus, καταγράφει τα εξής στοιχεία:
- 440.180 στρέμματα αφορούν δασικές εκτάσεις (47%)
- 318.700 στρέμματα αφορούν θαμνώδεις εκτάσεις (34%)
- 81.140 στρέμματα αφορούν αγροτικές εκτάσεις (9%)
Παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση/εξάπλωση πυρκαγιάς
Βασικότεροι παράγοντες είναι οι εξής:
- Κλιματική αλλαγή. Η αλλαγή του κλίματος έχει αυξήσει την ένταση και τη συχνότητα των ξηρασιών σε πολλές περιοχές του κόσμου. Αυτό δημιουργεί πιο ευνοϊκές συνθήκες για την εκδήλωση και εξάπλωση πυρκαγιών. Οι ξηρές και ζεστές συνθήκες καθιστούν τα δάση ευάλωτα στις πυρκαγιές.
- Ανθρώπινη δραστηριότητα. Η αποψίλωση των δασών, η ανάπτυξη της αστικής ζώνης σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς. Ακόμα, η ανεύρεση φωτιάς από ανθρώπινο λάθος ή αμέλεια, και η ανάφλεξη πυρκαγιών για γεωργικούς και άλλους σκοπούς, συμβάλλουν σημαντικά στην εμφάνιση και εξάπλωση των πυρκαγιών.
- Έλλειψη μέτρων πρόληψης και κατάσβεσης. Πυροσβεστικές δυνάμεις, εξειδικευμένος εξοπλισμός και συστήματα προειδοποίησης, αποτελεί σημαντικό παράγοντα.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί να έχουν οι επιχειρήσεις συστήματα ασφαλείας;
Πρακτικές για την πρόληψη πυρκαγιάς
Υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε για να μην φτάσουμε και αυτό το καλοκαίρι, να μετράμε απώλειες;
- Πυροπροστασία:
- Ανακαίνιση και ασφάλεια κτιρίων. Τα κτήρια θα πρέπει να κατασκευαστούν με τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι ασφαλή από την φωτιά. Να εφαρμόζουμε μέτρα ασφαλείας όπως απομάκρυνση ξηρών φύλλων και κλαδιών από τα οικόπεδα. Να μην αφήνουμε τα δέντρα γύρω από το σπίτι μας, χωρίς να τα κλαδέψουμε. Να έχουμε κατάλληλους πυροσβεστήρες και γενικά καθαρή αντίληψη για την τοποθεσία του χώρου μας, ώστε ξέρουμε ποιος είναι ο κατάλληλος τρόπος δράσης.
- Δασική διαχείριση. Περιλαμβάνει τη διατήρηση υγιών δασικών εκτάσεων, την αφαίρεση φυτών που αυξάνουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Τέλος, την εφαρμογή πρακτικών όπως ειδικοί φύλακες και οι αντιπυρικές ζώνες σε σημεία υψηλού κινδύνου.
- Πυροπροστατευτικά μέτρα στα κτίρια. Τα κτίρια πρέπει να εξοπλιστούνε με πυρασφάλεια, όπως αυτόματα συστήματα πυρανίχνευσης, πυροσβεστικά συστήματα και ενισχυμένες πυρομονώσεις.
- Πυροσβεστικές δυνάμεις:
- Εκπαίδευση και ετοιμότητα. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις πρέπει να εκπαιδευτούν κατάλληλα, για την αντιμετώπιση πυρκαγιών. Ακόμα πρέπει να διατηρούν υψηλό επίπεδο ετοιμότητας για άμεση αντίδραση σε πυρκαγιές.
- Συνεργασία και συντονισμός. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις πρέπει να συνεργάζονται με άλλα στελέχη της προστασίας του πολίτη και τις τοπικές αρχές για αποτελεσματική αντιμετώπιση των πυρκαγιών.
- Κατάρτιση εθελοντών. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση εθελοντών πυροσβεστών μπορεί να ενισχύσει τις πυροσβεστικές δυνάμεις και να βοηθήσει στην αντιμετώπιση μεγάλων πυρκαγιών.
- Επιστημονικές μέθοδοι:
- Προγραμματισμός και πρόβλεψη. Οι επιστημονικές μέθοδοι όπως ο προγραμματισμός και η πρόβλεψη των πυρκαγιών βοηθούν στην αναγνώριση των περιοχών με υψηλό κίνδυνο και στη λήψη μέτρων πρόληψης.
- Τεχνολογικές καινοτομίες. Η εφαρμογή νέων τεχνολογιών όπως αισθητήρες, δορυφορική επιτήρηση της φωτιάς μπορεί να βελτιώσει την πρόβλεψη και τον έλεγχο των πυρκαγιών.
Ενημέρωση/Εκπαίδευση
Η ενημέρωση και η εκπαίδευση των πολιτών σχετικά με τον κίνδυνο της πυρκαγιάς αποτελούν κρίσιμα μέτρα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση πυρκαγιών:
- Εκπαίδευση για την πρόληψη:
- Σχολικά προγράμματα. Εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να ενσωματωθούν στα σχολεία για να εκπαιδεύσουν τους μαθητές σχετικά με τους κινδύνους πυρκαγιάς και τις βασικές πρακτικές πρόληψης.
- Ενημερωτικά εκδηλώσεις. Μπορούν να διοργανωθούν σε τοπικό επίπεδο για να ενημερώσουν το κοινό σχετικά με τον κίνδυνο πυρκαγιάς και τα μέτρα πρόληψης.
- Εκπαίδευση για τη δράση κατά την εκδήλωση της πυρκαγιάς:
- Ασκήσεις εκκένωσης. Οι κοινότητες μπορούν να οργανώνουν ασκήσεις εκκένωσης. Έτσι θα εκπαιδεύσουν τους κατοίκους πώς να αντιδράσουν σε περίπτωση πυρκαγιάς και πώς να απομακρυνθούν από τον κίνδυνο.
- Εκπαίδευση σχετικά με τη χρήση πυροσβεστικού εξοπλισμού: Οι πολίτες μπορούν να εκπαιδευτούν σχετικά με τη σωστή χρήση πυροσβεστικών μέσων.
- Ενίσχυση της ευαισθητοποίησης:
- Καμπάνιες ενημέρωσης. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τη σοβαρότητα του προβλήματος των πυρκαγιών.
- Κοινοτικές πρωτοβουλίες:
- Δημιουργία κοινοτικών ομάδων. Οι τοπικές κοινότητες μπορούν να οργανώσουν κοινοτικές ομάδες για την πρόληψη των πυρκαγιών. Μπορούν να συνεργαστούν για την επισήμανση και την αντιμετώπιση κινδύνων στην περιοχή τους.
- Προώθηση της κοινοτικής αλληλεγγύης. Η ενίσχυση της κοινοτικής αλληλεγγύης μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να αντιμετωπίσουν την απειλή της πυρκαγιάς μαζί, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη ασφαλών και προστατευμένων κοινοτήτων.
- Τεχνολογικές εφαρμογές:
- Χρήση εφαρμογών κινητών τηλεφώνων: Η ανάπτυξη εφαρμογών κινητών τηλεφώνων παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Ακόμα, προσφέρουν πρακτικές πρόληψης που μπορεί να ενισχύσει την ενημέρωση του κοινού και να διευκολύνει τη δράση σε περίπτωση κρίσης.
- Χρήση διαδικτυακών πλατφόρμων. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες μπορούν να διανέμουν ενημερωτικό υλικό, να προωθήσουν εκπαιδευτικά προγράμματα και να συνεργαστούν με το κοινό για την πρόληψη των πυρκαγιών.
Το συμπέρασμα μας
Στο ποσοστό που υπάρχει ο κίνδυνος πυρκαγιάς, θα πρέπει να υπάρχει και η κατάλληλη ασφάλεια. Πάντα η πρόληψη θα είναι το καλύτερο συστατικό. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας, έχουμε όλο και περισσότερα εφόδια για να προστατέψουμε την περιουσία μας αλλά και το περιβάλλον. Θερμικές κάμερες, έχουν την δυνατότητα να εντοπίσουν άμεσα ακόμα και την μικρότερη σπίθα. Την καταγράφουν και δίνουν δεδομένα ακόμα και για μεγάλες εκτάσεις.
Ένα από τα σημαντικότερα αγαθά, είναι η ασφάλειά μας. Ας φροντίσουμε κατάλληλα για αυτήν. Όσο διατηρούμε το περιβάλλον μακριά από τις πυρκαγιές, που είναι κάτι που δεν κάνουμε, όπως δείχνουν τα στοιχεία, τότε περισσότερες πιθανότητες έχουμε να είμαστε όλοι ασφαλείς.